نیروگاه خورشیدی یا تولید تجهیزات خورشیدی؟

نیروگاه خورشیدی یا تولید تجهیزات خورشیدی؟

گسترش کاربرد سیستم های فتو ولتائیک برای ایران حائز اهمیت بیشتری است یا تولید تجهیزات این سیستم ها؟

این سوالی است که جواب های متفاوتی به آن داده می شود. البته اختلاف نظر به طور کلی و در مرحله برنامه ریزی امری مطلوب است و نقد نظرات موجب پالایش ایده شده و نهایتا    می تواند به شرط رعایت اصول مباحثه منجر به اخذ نتیجه مناسب شود. اما آنچه که نامطلوب است سردرگمی سرمایه گذاران، دانشگاهیان، صنعت گران و … برای برنامه ریزی است.

با آن که گروهی توسعه نیروگاه های خورشیدی کشور را نشانه پیشرفت می دانند گروهی دیگر بر لزوم توجه به تولید تجهیزات به جای توسعه نیروگاه ها تاکید دارند. مهم ترین دلایل گروه دوم، عدم استفاده از تولیدات داخلی در توسعه نیروگاه های خورشیدی احداث شده، عدم به کار گیری نیروهای متخصص در طول دوره راه بری نیروگاه و ابهام در مزیت مستقیم این امر برای کشور است.

در این گزارش سعی می کنیم بدون جانب داری از گروه خاصی، به جنبه هایی از این موضوع در سطح بین المللی و ملی بپردازیم.

 

تکنولوژی های مرسوم فعلی

بر طبق آمار شکل زیر که از گزارش ژوئیه سال ۲۰۱۷ موسسه فرانهوفر اقتباس شده است تا پایان سال ۲۰۱۶ بیشترین سهم به میزان ۵/۵۷ درصد به نوع پلی کریستال اختصاص داشته و انواع مونو کریستال و لایه نازک با ۲/۲۰ و ۹/۴ درصد رتبه های بعدی را داشته اند. بنابر این سهم عمده بازار تا این زمان در اختیار مدول های فتوولتائیک نوع کریستالی است.

 

رصد تکنولوژی های نوین

در شکل زیر وضعیت بلوغ و تجاری سازی هر یک از تکنولوژی های فتوولتائیک نشان داده شده است. همانطور که مشاهده    می شود بسیاری از تکنولوژی های نوین فعلا در مرحله تست های آزمایشگاهی یا پروژه های پایلوت قرار دارند.

 

فرایند تولید مدول

در شکل زیر مراحل تولید مدول فتوولتائیک نشان داده شده است. این مراحل را به طور خلاصه می توان به کریستالیزاسیون، تولید سلول و مونتاژ مدول تقسیم بندی کرد. یکی از سوالات مهم در صورت ورود به زنجیره تولید مدول تصمیم گیری در خصوص مرحله مورد نظر است.

به طور کلی مشخصات هر یک از این سه مرحله به شرح زیر است:

کریستالیزاسیون: نیاز به سرمایه گذاری زیاد، زمان بر

تولید سلول: نیاز به سرمایه گذاری زیاد، نیاز به تجربه بالا

مونتاژ مدول: نیاز به سرمایه گذاری کمتر، زمان کوتاه تر

تاکنون بخش عمده فعالیت های انجام شده در داخل کشور در بخش تجاری،  بر مرحله سوم متمرکز بوده است. در حال حاضر در استان های خراسان رضوی، سمنان، یزد، اصفهان، کرمان و فارس شرکت هایی برای مونتاژ مدول یعنی تبدیل سلول به مدول احداث شده و در حال فعالیت هستند.

 

توزیع تولید سلول و مونتاژ مدول خورشیدی در کشورها

تولید سلول: عمده تولید سلول خورشیدی تا سال ۲۰۱۶ در چین و تایوان بوده لیکن پیش بینی می شود که در سال های آتی کشورهای جنوب آسیا و مخصوصا هند، سهم عمده ای در این امر داشته باشند.

مونتاژ مدول: بر طبق آخرین آمار سال ۲۰۱۶ میلادی، ۶۸ درصد از سهم تولید PV به کشورهای چین و تایوان اختصاص داشته است. نکته جالب در این آمار آن است که با آنکه احداث کارخانجات تولید سلول و مدول در چین در سال ۲۰۱۶ کاهش یافت لیکن این کشور اقداماتی را برای تولید این کارخانجات در کشورهای دیگر از قبیل ویتنام، مالزی و تایلند شروع نمود. روند احداث کارخانجات تولید PV در کشورهای اروپایی نیز روند کاهشی داشته است.

 


توزیع سیستم های فتو ولتائیک نصب شده در جهان

شکل های قبل در واقع نشان دهنده کشورهای تولید کننده مدول هستند. در شکل زیر درصد سیستم های فتو ولتائیک نصب شده در جهان تا پایان سال ۲۰۱۶ نشان داده شده است. همانطور که در بخش قبل دیدیم بخش عمده تولید سلول و موناژ مدول در چین و تایوان صورت می گیرد لیکن مطابق شکل زیر تنها ۲۶ درصد از ظرفیت نصب شده در این دو کشور است.

 

 

اسناد بالادستی کشور در زمینه انرژی خورشیدی

یکی از نکات مهم دیگر که در تصمیمات کلان و خرد تاثیر دارد سیاست های کلی و اسناد بالادستی کشور در زمینه انرژی های تجدید پذیر است. در ذیل بندهایی از اسناد ملی که به تجدید پذیرها اشاره دارند معرفی می شود.

سند چشم انداز بیست ساله و سیاست های كلی نظام جمهوری اسلامی ایران – ماده ۲-۳ بند ب ماده ۲-۳ بند ب: ايجاد تنوع در منابع انرژي كشور و استفاده از آن با رعايت مسائل زيست محيطي و تلاش براي افزايش سهم انرژيهاي تجديدپذير با اولويت انرژيهاي آبي.

نقشه جامع علمی کشور- بند ۳-۲: انرژی های تجدید پذیر در زمره اولویت های اصلی( الف) کشور قرار دارند.

قانون اصلاح الگوی مصرف: فصل دهم – ماده۶۱: وزارت نیرو موظف است به‌منظور حمایت از گسترش استفاده از منابع تجدیدپذیر انرژی، شامل انرژیهای بادی، خورشیدی، زمین‌گرمایی، آبی‌کوچک (تا ده مگاوات)، دریایی و زیست‌توده (مشتمل بر ضایعات و زائدات کشاورزی، جنگلی، زباله‌ها و فاضلاب شهری، صنعتی، دامی، بیوگاز و بیومس) و با هدف تسهیل و تجمیع این امور، از طریق سازمان ذی‌ربط نسبت به عقد قرارداد بلند مدت خرید تضمینی از تولیدکنندگان غیردولتی برق از منابع تجدیدپذیر اقدام نماید.

قانون اصلاح الگوی مصرف- فصل دهم- ماده۶۲: وزارتخانه‌های نیرو و نفت موظفند به‌منظور ترویج کاربرد اقتصادی منابع تجدیدشونده انرژی در سامانه‌های مجزای از شبکه از قبیل آبگرمکن خورشیدی، حمام خورشیدی، تلمبه بادی، توربین بادی، سامانه‌های فتوولتاییک، استحصال گاز از منابع زیست توده و صرفه‌جویی در هزینه‌های تأمین و توزیع سوختهای فسیلی، حمایت لازم را به صورت عمومی اعلام و از محل بودجه‌های مصوب سالانه خود یا منابع مذکور در ماده(۷۳) این قانون تأمین و پرداخت نمایند.

برنامه ششم توسعه – ماده ۵۰: دولت مکلف است سهم نیروگاههای تجدیدپذیر و پاک با اولویت سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی (داخلی و خارجی) با حداکثر استفاده از ظرفیت داخلی را تا پایان اجرای قانون برنامه به حداقل پنج‌ درصد ظرفیت برق کشور برساند.

با فرض آنکه در سال هدف ظرفیت نیروگاه های کشور ۱۰۰ هزار مگاوات باشد، ۵۰۰۰ مگاوات باید از طریق نیروگاه های تجدید پذیر تامین شود. با آن که آمار دقیقی در خصوص برنامه ریزی هر نوع از نیروگاه تجدید پذیر در دسترس نیست لیکن پیش بینی می شود سهم نیروگاه های خورشیدی در حدود ۱۰۰۰ مگا وات باشد که با میزان نصب شده فعلی فاصله زیادی دارد.

سند ملی توسعه دانش بنیان انرژی های تجدید پذیر

این سند در ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور و شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب و جهت ابلاغ برای ریاست محترم جمهور به عنوان رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شده است. برخی از مواد این سند عبارتند از:

ماده ۵ بند ۱: دستیابی به سهم ۱۰ درصدی نیروگاه های تجدید پذیر نسبت به کل ظرفیت نیروگاهی نصب شده در کشور در سال ۱۴۰۴

ماده ۵ بند ۷: افزایش میزان بومی سازی تجهیزات انرژی های تجدید پذیر به میزان حداقل ۸۰ درصد ارزش تجهیزات نصب شده در سال ۱۴۰۴

ماده ۵ بند ۸: دست یابی به سهم ۱۰ درصدی صادرات خدمات مهندسی و تجهیزات انرژی های تجدید پذیر نسبت به کل خدمات فنی مهندسی و تجهیزات انرژی های تجدید پذیر ساخت داخل

سند راهبرد ملی و نقشه‌ی راه توسعه‌ی فناوری‌های مرتبط با انرژی خورشیدی در ایران:

در راهبردهای توسعه فناوری این سند در بخش فتو ولتائیک که در سال ۱۳۹۴ توسط پژوهشگاه نیرو تدوین شد سه راهبرد کلان به شرح زیر پیش بینی شده است:

توسعه فناوری سیلیکونی کریستالی در داخل کشوراز طریق حمایت و تشویق صنایع توانمند داخلی به همکاری فعالانه با پیشگامان این فناوری در دنیا

توسعه فناوری های نسل نوین فتو ولتائیک از طریق توسعه درون زا و تکیه بر توان دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت های دانش بنیان داخلی

توسعه فناوری فتو ولتائیک چند اتصالی از طریق توسعه درون زا و تکیه بر توان دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت های دانش بنیان داخلی

 

در این نوشتار برخی از جنبه های فنی و غیر فنی مرتبط با توسعه سیستم های فتوولتائیک و به طور اخص تولید مدول های فتو ولتائیک مورد بررسی قرار گرفتند و اسناد بالادستی مرتبط معرفی شدند. بررسی این مطالب و نظرات تکمیلی شما می تواند به تصمیم سازی دقیق تر در خصوص عنوان این مطلب کمک کند.

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا تمایل دارید نظر خود را اعلام نمایید؟
در صورت تمایل نظر خود را در کادر زیر بنویسید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *